Deprem Nedir Nasıl Oluşur?

1
787

Deprem Nedir Nasıl Oluşur?

Yer sarsılması, zelzele ya da deprem yer kabuğunda beklenmeyen anlarda meydana çıkan enerjinin sonucu olarak ortaya çıkan sismik dalgalanma ve bu dalganın da yer kabuğunu sarsması olayına denir. Sismik aktivite diye bahsedilen ortaya çıktığı ortamdaki depremin türü, frekansı ve büyüklüğüdür. Depremin ölçülmesine yarayan cihaza sismograf adi verilir. Depremi araştıran ve inceleyen bilim dalı ise sismolojidir.

Deprem şiddeti Richter ölçeği yani yeni adıyla moment magnitüd ölçeği ile ölçülmektedir. Bu ölçeklere göre 3 şiddetinin altındaki depremler pek hissedilmez iken 7 şiddetinin üzerinde olan depremler yıkıcı ve çok kötü sonuçlar doğurabilir. Sarsıntı şiddetini ölçen cihazın adı ise mercalli şiddet ölçeğidir. Depremin ortaya çıktığı yerin derinliği yıkım kuvvetiyle ters orantılıdır. Oluşan sarsıntı yeryüzüne ne derece yakın olursa o kadar güçlü hissedilir ve daha fazla zarar verir. Dünyanın üst yüzeyinde olan depremler farklı şekillerde gösterir. Bu durum bazen yer değiştirme bazen de sarsıntı şeklinde hissedilir. Yeryüzüne yakın olan yerlerde güçlü bir deprem olursa tsunami oluşabilir. Yeryüzüne yakın olan sarsıntılar volkanik aktiviteleri tetikleyebildiği gibi toprak kaymasına da neden olabilir. Genellikle deprem kelimesi sismik olayların ürettiği dalgaları isimlendirmek için kullanılır. Depremlerin oluşma sebebi kırık yani fay hatlarının çatlaması olabilir. Aynı zamanda toprak kaymaları ya da volkanik faaliyetler de deprem olmasına neden olabilir. Mayın patlaması ya da nükleer testler gibi olaylar da depreme sebep olabilmekte.

Ana depremlerin ardından ortaya çıkan yer sarsılmalarına artçı deprem denir. Artçı depremler de ana depremin ortaya çıktığı noktada meydana gelir ancak daha düşük şiddette olur ve daha az hissedilir. Eğer artçı deprem asıl depremden daha büyük sarsıntı yaratırsa bu ana deprem değil aslında öncü sarsıntıdır. Ve artçı deprem denilen sarsıntı ise aslında asıl yani ana depremdir.

Belli bir alanda ortaya çıkan deprem dizisine deprem fırtınası denir. Deprem fırtınasını artçı depremden ayıran şey tep bir sarsıntıya bağlı olmamasıdır. Ana depremin ardından daha yüksek şiddetli artçı depremler ortaya çıkmaz ancak deprem fırtınasında bu ortaya çıkabilir. 2004’te yelowstone ulusal parkında ortaya çıkan deprem deprem fırtınasına örnek olarak verilebilir.

Depremlerin çok büyük bir kısmı dünyada bulunan tektonik tabakaların hareket etmesi sonucunda ortaya çıkar. Bunun yanında deprem oluşumuna insanlar da neden olabilir. Büyük köprüler yapılırken ya da büyük barajlar yapılırken, kömür madenleri kazılırken, toprak delinirken, petrol kuyusu açılırken insanlar yapay depremler ortaya çıkarabilir. Bunun en büyük örneklerinden biri de Çindeki Zipingpu barajının çökmesiyle ortaya çıkan ve binlerce insanın ölümüne neden olan yapay depremdir.

Depremler yaşam kaybına, mülke zarara, yollarda köprülerde hasara ve yıkılmaya, temel ihtiyaçların eksilmesine neden olur ve insan hayatını olumsuz etkiler.Deprem Nedir Nasıl Oluşur?

1 YORUM

  1. Deprem nasıl oluşur pek ilgi alanım değil ama 99 depremini yaşayan biri olarak söyleyebilirimki nasıl oluştuğu değil nasıl etki yaptığı bence daha önemli. Umarım 99 depreminin tekrar olmaz. Marmara şüpheli bölge diyorlar ama umarız tahminler yanlış çıkar.

CEVAP VER